Werkzaamheden Boterbergen najaar 2019

Komend najaar gaat Natuurpunt de Boterbergen een stevige impuls geven. Het gebied bestaat uit 135 ha dennenaanplanten waarvan 42 ha bedekt is met rododendron.  Ondanks dat het een groot boscomplex is, heeft het gebied voor veel dieren en planten van bos en heide minder te bieden in vergelijking met een loofbos met veel variatie. Sowieso zorgt een grotere variatie aan plantensoorten, voor een grotere variatie aan diersoorten. Door ook wat meer zonlicht en warmte in het bos toe te laten, worden nectarstruiken zoals Spork des te interessanter voor insecten. Op termijn wil Natuurpunt de Boterbergen daarom laten ontwikkelen naar een gevarieerd inheems bos met open plekken en bosranden. Ook Grove dennen krijgen daarbinnen een plaats, maar minder dominant dan ze vandaag zijn.

De eerste stap naar een natuurlijk bos is het verwijderen van de invasieve exoten. Invasieve exoten verdringen de inheemse soorten  en trekken het natuurlijk evenwicht van het bos uit balans. Ga maar eens kijken in de Boterbergen en je zult zien dat op de plaatsen met haarden nauwelijks verjonging van andere bomen en struiken aanwezig is. Dat komt doordat het dicht bladerdek het zonlicht afneemt. De dikke strooisel laag zorgt ervoor dat zaden van andere soorten de minerale bodem niet meer kunnen bereiken. Eenmaal de volwassen dennen, berken en eiken sterven vanwege ouderdom schieten er alleen maar rododendronhaarden over.
Hetzelfde kan gezegd worden over Amerikaanse vogelkers en daarom zijn we enkele jaren geleden begonnen met de bestrijding van deze soort. Ondertussen zijn we aan de vierjaarlijkse controleronde toe waar alle gekiemde exemplaren uitgetrokken worden en er nauwelijks nog nieuw zaad geproduceerd wordt. Voor de rododendrons hebben we eenzelfde strategie en wordt komend najaar 42 ha rododendron getrokken door een aannemer. De struiken worden vervolgens gesnipperd en afgevoerd naar een energiecentrale. Omdat er altijd wortels blijven steken, gaan we de werkzones twee jaar spontaan laten evolueren om vervolgens nog eens alle hergroei uit te trekken. Natuurpunt heeft in de Rooy in Meerle (Hoogstraten) goede ervaringen opgedaan met dezelfde methode.
Eénmaal de rododendrons bestreden zijn, kan het bos spontaan ontwikkelen naar een natuurlijk bos. In een natuurlijk bos is er dynamiek door een windval, brand of natuurlijke grazers. Deze elementen ontbreken bij ons grotendeels en willen we daarom imiteren door de aanleg van een slingerend netwerk van open plekken en bosranden, samen goed voor 7 ha. De open plekken gaan we aanleggen door zones waar nagenoeg enkel rododendrons en Amerikaanse vogelkersen groeiden en bestreden zijn, bijkomend te plaggen. Bestaande open plekken worden daardoor ook uitgebreid door kappen en plaggen. De bosranden worden op een gelijkaardige manier langs de wegen aangelegd en bestaan uit opgaande struikmantels en heidezomen. Deze variatie zal gunstig zijn voor de dieren van het bos omdat er bijvoorbeeld in een nectarrijke bosrand meer te eten valt dan in een donker bos. Lichtrijke bossen zijn ook geschikt voor heidefauna zoals de Gladde slang die tijdens droge zomers haar toevlucht zoekt in de koelere bossen.
Door bovenstaande maatregelen willen we de scherpe grens tussen bos en heide wat vervagen want veel heidesoorten kunnen niet zonder bos en omgekeerd. Op de heide wordt er bewust voor gekozen om karakterbomen en boskernen te behouden en in het boscomplex van de Boterbergen krijgen open plekken en bosranden dan ook weer een plaats. Op die manier kunnen we de potenties van het gebied voor planten en dieren maximaal benutten en wordt er bovendien ook een aantrekkelijk landschap voor de vele bezoekers gecreëerd.
We beseffen dat we de afgelopen jaren veel gevraagd hebben van de bezoekers aan de Kalmthoutse heide. Sommige delen van het landschap zijn grondig veranderd en de wegen intensief gebruikt door werfverkeer. Ook voor deze werken vragen we jou begrip en vertrouwen dat de natuur erop vooruit gaat want daar doen we het uiteindelijk allemaal voor.

Bovenstaande werken worden gesubsidieerd door het Europese LIFE fonds en Vlaanderen.